Về ảnh đen trắng

Một người bạn có gợi ý viết về chủ đề ảnh đen trắng, viết về lý do tại sao tui thích chụp ảnh đen trắng. Trời mẹ, nói thiệt là tui cũng không biết tại sao nữa, có bao giờ nghĩ đến đâu, chắc đơn giản là thích thôi chứ vì sao thì, nhưng âu cũng là chủ đề thú vị 🤔…

Thế là tui bắt đầu thử suy nghĩ về chủ đề này, tìm đọc những bài viết, bài phỏng vấn của nhiều photographer khác, nhớ lại những bài tui từng đọc và tâm đắc. Đọc lại để tìm kiếm những ý kiến tương đồng, đồng âm chứ không phải vay mượn quan điểm của người khác.

Processed with VSCO with fn16 preset

Processed with VSCO with fn16 preset

Có lẽ hầu hết chúng ta đều đã tiếp xúc với ảnh đen trắng từ nhỏ. Khi nhìn người lớn trong nhà đọc báo ra hằng ngày, ảnh đen trắng đã ở đó, nổi bật giữa những dòng tít lớn và cơ man nào là chữ. Thời những năm 80-90, báo chí cực kì phổ biến, công nghệ in cũng tiến bộ dần, nhưng in màu vẫn là thứ đắt tiền, dành cho những tạp chí thời trang và hàng xa xỉ hào nhoáng, còn lại, mọi thứ đều là ảnh trắng đen đẩy ‘tram’*.

* tram là tên địa phương của các đốm mực lớn nhỏ, half-tone chồng lên hoặc nằm gần nhau để tạo ra sắc độ xám-đen mong muốn cho tấm ảnh.

Life-Magazine-1990-FallRồi sau này lớn lên, có những lần lê la ở các tiệm sách cũ trên đường Trần Huy Liệu, lâu lâu hay tìm thấy những cuốn sách ảnh của Life, trang bìa là những tấm ảnh trắng đen nổi tiếng nói về một sự kiện nào đó. Tui còn nhớ mang máng bức ảnh của hai vợ chồng tổng thống Kennedy, JFK trên một chiếc xe diễu hành, cả hai đang ngoảnh đầu lại nhìn về hướng người chụp/người xem. Và còn nhiều bức hình của Life khác nữa cũng rất đẹp, ảnh của Life mang tính tường thuật. Rồi cũng từ những tiệm sách cũ tui biết đến National Geographic với logo vàng đen cùng những tấm ảnh động vật hoang dã rất đẹp, rất ấn tượng hoặc cảnh vật rất hùng vĩ ở đâu đó trên địa cầu.

Rồi Internet băng rộng phổ biến hơn, tui bắt đầu làm quen với đồ hoạ vào khoảng cuối năm cấp 2. Và tấm ảnh lần đầu tiên tui thực sự làm photoshop cũng là một tấm ảnh trắng đen, thực ra là ảnh grayscale ngả vàng sepia, chụp một đội commando, tui đã cắt hình tui và mấy đứa bạn thay vào đó.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Tui bắt đầu nhận ra rằng, ảnh trắng đen cho người xem cảm giác đơn giản bởi nó chỉ có vùng tối và vùng sáng, tất cả các màu khác đã bị loại bỏ, bị chắt lọc đi, biến thành nhiều sắc độ trên thang từ trắng tới đen: các sắc độ xám. Ảnh đen trắng có thể làm cho người xem thấy thoải mái vì tính đơn giản của nó. Không còn màu, người ta chỉ phải chú ý vào các khối, mảng hình ảnh sáng-tối, những hoa văn (pattern) lặp đi lặp lại (tui có hơi nghiện pattern), bắt đầu bằng giải mã ngữ cảnh, trong ảnh có những ai, họ đang làm gì, vui hay buồn, họ đang ở đâu, lúc nào, rồi các chi tiết thứ cấp, quần áo, tóc tai, đẹp xấu…

Bạn có để ý những bức ảnh kinh điển, nổi tiếng nhất, được nhắc tới nhiều nhất đa phần là những bức ảnh đen trắng không? Tui cũng tự hỏi điều tương tự, dù thực tế là cùng thời với những bức ảnh đó, phim ảnh màu cũng đã dần trở nên phổ biến rồi. Có thể là do thị hiếu của giới hàn lâm thích ảnh đen trắng, hoặc do một nguyên nhân khác là não người thích những gì đơn giản nên ảnh đen trắng được ưa chuộng. Có thể đúng mà cũng có thể sai.

Tui thích thể loại ảnh đường phố – street photography, một thể loại ảnh báo chí journalism mô tả đời sống thường nhật, của kể chuyện, nơi cuộc sống và con người là nguồn khai thác vô tận.

Dù bản thân chưa bao giờ thực sự thích tiếp xúc, đúng hơn là đi bắt chuyện, small-talk, tám nhảm xã giao với người lạ (hoặc lẫn không lạ)… Nhưng tui lại có thiên hướng thích chụp người hơn là chụp cảnh vật hay tĩnh vật. Tui thích quan sát người khác, trong lặng lẽ – nghe hơi ghê rợn rồi đấy, ok, nhưng không phải kiểu này -> 🤡🔪 đừng lo.

Tui chụp thử ảnh đen trắng và ảnh màu, tui thích ảnh đen trắng hơn bởi vì nó đơn giản, bắt được thứ tui cần bắt – nói chứ, tui nhận ra điều này khi cầm trong tay chiếc máy Olympus EM10 mark II có chế độ giả lập phim đen trắng.

Môi trường đường phố bản thân nó rất nhiều chi tiết, nó có thể gây rối mắt và rối trí. Nên để đảm bảo cho ý tưởng chủ đề đã lên sẵn trong đầu, tui chọn ảnh đen trắng cho ảnh đường phố. Trừ những trường hợp cần phải dùng ảnh màu, hoặc dùng tiết chế, nhưng quả thật, rất khó để kiểm soát màu sắc trong một tấm hình, trong khi phải để ý tới nhiều yếu tố khác, như thời điểm chụp, thông số máy, ẩn thân khi chụp, điều kiện ánh sáng, bố cục, nhịp thở, triệt tiêu độ rung khi bấm máy… Kiểm soát tất cả ngần ấy thứ trong tích tắc như decision moment như Cartier Bresson đề cập đến, tui nghĩ là không-thể, hoặc ít nhất lúc này là chưa-thể. Vì cuối cùng khả năng con người cũng hữu hạn, còn lại, để có một bức ảnh đẹp, hầu hết phó mặc cho may mắn.

Chụp street không như chụp trong studio, nơi bạn có hàng tá thời gian để chi li chỉnh sửa. Chụp street giống như kỹ thuật số, chụp được hoặc là không.

Processed with VSCO with a8 preset

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Chắc bởi vậy nên ảnh đường phố đen trắng rất thú vị, ít nhất với tui.

Tui thích coi ảnh đen trắng của các sensei như Fan Ho, Garry Winogrand, Annie Leibovitz (cô này có chụp màu), Tatsuo Suzuki, cũng nhiều bậc thầy khác mà không nhớ nổi tên hết.

Khi chụp ảnh trắng đen, tui cũng học được khá nhiều thứ, về layout, về cách đọc ánh sáng, bóng đổ, làm cho bệnh nghiện pattern càng trầm trọng, kho hình trong máy đầy hơn, giúp người ta bán được nhiều thẻ nhớ, ống kính cũ và phim 35mm hơn. Thúc đẩy nền kinh tế phát triển này.

Screen Shot 2020-04-19 at 1.07.44 AM

Và cuối cùng là ta có thể vẽ bậy lên một tấm ảnh đen trắng bằng các thể loại màu khi cần kể chuyện, thể hiện ý tưởng hoặc cảm thấy chán, muốn có chút màu gì đó.

 Mùa Tết dài nhất đời tui và đời nhiều người khác. An Phú, Sài Gòn, 19.04.2020

Instagram

Tiết kiệm

Processed with VSCO with e6 preset

Nay tui viết về tiết kiệm ngay giữa mùa dịch virus Vũ Hán, Coronavirus, Covid-19 hay tên gọi ở nhà Cô Vi nữa – tên nghệ danh khá nhiều. Nói nhân dịp thôi, chứ mind-set và kỹ năng tiết kiệm chưa bao giờ là lỗi thời, nó cơ bản như một kỹ năng sinh tồn.

Thỉnh thoảng có mấy đứa bạn đang permanent tính vượt ngục ra ngoài sống đời lang bạt hỏi tui vài tip, lời khuyên để chuẩn bị tinh thần.

Lời khuyên đầu tiên của tui luôn luôn là hãy sống tiết kiệm. Tiết kiệm từ khi bắt đầu từ khi bắt đầu làm agency và ra khỏi đó, sống như một freelancer. Muốn sống lâu hãy tiết kiệm, back to basics.

Tui được nghe nhiều chuyện kinh dị về mượn nợ thẻ credit hoặc vay vợ ngân hàng trong giới agency, lấy thẻ này để đắp thẻ nọ, có trường hợp thì sống bằng tiền mượn từng ngày, trong vài tuần hoặc mượn đầu tháng tới khi có lương trả, mượn đầu này đắp đầu kia, đó không phải là lối sống an toàn và khôn ngoan. Tiền mượn không-bao-giờ là tiền-của-mình. Qụit được thì không nói :v.

Tiết kiệm nha chứ không phải bủn xỉn. Tui cũng gặp những trường hợp bủn xỉn, keo kiệt rồi, có thể họ tôn thờ tiền bạc, có thể họ thực hành sống khắc kỉ, có thể họ chỉ biết nghĩ tới mình, vơ vét cho mình, có nhiều lý do. Nhưng kiệt xỉn thì không chơi bền được đâu.

Những chi phí bản thân mang lại lợi ích lâu dài, các khoản đầu tư cho bản thân thì theo tui thấy rất hiệu quả. Một cuốn sách hay, một bộ tool tốt, một course học skill mới, một chiếc ipad hay laptop mạnh, một buổi cà-phê với môt người thông thái, một bữa ăn, một món quà nhỏ để cảm ơn một ai đó đã giúp mình… Tất cả những chi phí đó đều tiềm ẩn hiệu quả đầu tư cao.

Hobby và du lịch cũng là một khoản đầu tư hiệu quả, nhưng ráng control, đừng có sa đà, để bị cuốn theo trend, quảng cáo, social reputation. Chỉ mua, trade, giữ những thứ cần thiết. Đã bị một vài lần và tới giờ vẫn chưa xử lý xong hậu quả 😢.

Ba mẹ tui hồi nhỏ hay kể chuyện về tiết kiệm. Con làm ra năm đồng, con xài 4 đồng, con phải giữ lại một đồng để bỏ heo, thà chịu nhịn chứ nhất định đừng mượn nợ để tiêu xài. Rồi những câu chuyện tận đẩu tận đâu về những người tui không quen biết, đến họ hàng xa gần, tán gia bại sản vì tiêu xài hoang phí a b c d xuất hiện như những bài học, càng làm phong phú thêm ý niệm về tiết kiệm.

Mở một tài khoản tiết kiệm, dễ mở lắm, thủ tục chỉ cần CMND là đủ, chừng 10-15 phút tới ngân hàng là mở xong. Nếu còn đi làm có lương thì cắt phần chi xài, nhà cửa, ăn uống, xăng dầu ra còn lại cắt một khoản nhập vào tài khoản tiết kiệm, đều đặn. Để ý lãi suất khi mở sổ, so far thấy bên Ngân hàng Phương Đông đang khá ổn – không phải quảng cáo nhé, tham khảo một vòng các ngân hàng là biết thôi.

Đủ tiền thì chuyển tiền mặt thành các loại tài sản bền vững khác, vàng, đô, đất, nhà. Dư nữa thì bắt đầu nghĩ đến đầu tư vào các business nhỏ nhỏ để kiếm passive income. Tuỳ tình hình tài chính, tính cách mà lựa chọn option phù hợp.

Chứng khoán? Hmm, tui không tin kênh này lắm, zero kinh nghiệm, nên không dám lạm bàn.

Mặt bằng lương của agency không phải thấp, đi làm 4-5 năm là tiết kiệm đủ để mua một căn hộ 2 phòng nho nhỏ với nội thất đẹp đẽ hoàn toàn trong tầm tay. Vay thêm hay trả thẳng thì tuỳ khả năng mỗi người. Này không đùa, nhưng mục tiêu mua được căn hộ là hoàn toàn trong tầm tay. Không có nhà thì sau này sẽ mệt đấy.

Sống trải nghiệm, sống ảo, sống hết mình, sống vì đam mê, đi thật xa để trở về…vân vân mây mây. Tụi mình làm quảng cáo mà, nhỉ ? 🙃

Tiết kiệm không chỉ giới hạn trong tiêu xài tiền bạc, mà đến cả trong cách sử dụng các nguồn lực khác như điện, nước, giấy, rác thải, nhu yếu phẩm…

Tiết kiệm = Sử dụng hiệu quả nguồn lực.

Tiết kiệm = Nhận lại sản phẩm, dịch vị đáng tiền mình bỏ ra.

Tiết kiệm = Công bằng cho mọi người, cho mình.

Rồi, viết nhiêu đây thôi.

Tưới cây, tắt điện, đóng cầu dao, khoá cửa, đeo khẩu trang đi dìa.

Sài Gòn, Đa Kao, 20.03.2020

 

 

 

Sự cảm kích

960x549Pieter_Bruegel_de_Oude_-_De_bruiloft_dans_Detroit
“The Wedding Dance.” by Pieter Bruegel the Elder

Hay là lòng biết ơn, có lẽ là thứ mà giờ tụi mình hay quên nhất. Có lẽ do mọi thứ giờ đã trôi quá nhanh? Quá nhanh để kịp nói một tiếng ‘cảm ơn’ khi người ta gửi báo giá cho mình. Quá nhanh để kịp inform với các supplier rằng hôm nay khách đã chọn một bên khác, quá nhanh để update job brief hôm qua đã cancel, quá nhanh để cảm ơn những freelancer bỏ cả đêm để hoàn thành bài present cho mình hôm nay, quá nhanh để inform creative – những người sẽ thuyết trình rằng mình đã tự ý chỉnh copy hay flow deck thuyết trình của họ… ‘Quá nhanh’ nên quên, quá nhanh nên chưa kịp, quá nhanh nên này nên nọ… ‘quá nhanh’ là một lý do thật hợp lý.

Bữa tình cờ có dịp nói chuyện với một bạn artist, bạn làm đồ chơi rất đẹp. Bản nói, mỗi lần đi nước ngoài tham gia hội chợ, ở đó, những đồ chơi bạn làm được người ta đánh giá cao, họ trân trọng chúng, và họ càng trầm trồ, càng thấy quí hơn khi biết được lượng thời gian và công sức của các artist bỏ ra để làm. Có người còn xin cả chữ kí nữa.

Tui hiểu cảm giác đó, khi công sức của mình được người khác công nhận, đó là động lực, là lời tán dương tuyệt vời nhất, là liều an thần, giảm đau, luôn cả thuốc kích thích nữa. Trong một khoảnh khắc đó, mọi mệt mỏi đều tạm tan biến, một cảm giác xoa dịu cho con quỉ có tên ‘mày chưa đủ giỏi’ bớt lồng lộn. Hạnh phúc. Cảm giác lúc này là chính là câu trả lời cho câu hỏi ‘mình làm vì cái gì?’.

Còn khi on set ở Việt Nam, thì người ta coi mình ‘không giống con người’. Không-giống-con-người, như một cái máy, làm đồ đẹp, dựng set đẹp, vẽ đẹp, làm nhạc hay, hốt được, đạo diễn được, làm màu đẹp, nói chung problem solver, không cần có cảm xúc và đừng cãi. Như một viên thuốc trong toa thuốc an thần cho khách hàng, cho agency, cho production house.

Dù sao thì, không bao giờ là ‘quá nhanh’ cả. Cảm kích và công nhận công sức của người khác sẽ mở ra rất nhiều, rất nhiều điều kì diệu khác. Dù có lỡ quên cảm ơn ngay khi đó, thì một câu cảm ơn chưa bao giờ là muộn cả.

Bạn hiểu hôn? Đừng làm một ‘cây xúc xích tồi’.

Sài Gòn, Đa Kao, 17.01.2020

Đã đến lúc cho 👟🌟pitch ‘lên đường’?

Screen Shot 2019-10-07 at 4.08.31 PM

Full post: https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:6585429776994004992/

Tới lúc rồi, đồng ý với bác, có cách khác để chọn người làm nhẹ nhàng tình cảm hơn mà. Queo, chắc bao gồm cả những ‘cách khác’ bá đạo.

Again, lúc nào cũng có lựa chọn khác ngoài pitching. Ở NYF thì đó là portfolio, chemistry lunchies hoặc cà-phê cà pháo. Chắc là không có bia sau giờ làm được vì phải về nhà rồi, tuy Pasteur Street Brewing có thể là một ngoại lệ hiếm hoi.

Thực tình, không hảo gặp người lắm…nhưng mấy hoạt động lành mạnh vậy thì oke, ngoài ra email và messenger có khi là better option.

 

Tổ đội

Lần đầu thực sự lead team là khoảng 4-5 năm trước, lần đầu làm ACD. Tui được dúi vào tay một đội 4-5 người, 1 Ấn, 1 Úc còn lại là người Việt, tất cả là junior hoặc intern, 4 copy writer và 1 designer. Cũng hoảng, nhưng cuối cùng phải tự trấn an mình, ‘nếu không lead thì ai lead giờ?’, tui cũng không ngờ rằng đó là cái pitch lớn nhất trong năm đó. Và tụi tui thắng. Tay CD (cũng lần đầu làm CD) thì lên chức ECD, tui thì vẫn vậy, còn project xếp hàng chờ brief vô thì nhiều hơn…

Leadership – lãnh đạo, là một từ thật lớn lao, tui không dám nhận, cũng không dám vận vào mình. Tui chưa hề ước mơ một ngày coi nhiều team, lãnh đạo một đội quân đánh đông dẹp bắc, đi làm chứ không phải làm ông tướng ở chiến trận, làm ơn tỉnh dùm.

Tự do mới là thứ tui theo đuổi. Ai cần lead chứ.

Tui cũng chưa bao giờ ham làm CD (ờ thì, không ham cũng không hẳn đúng) hoặc mơ cao hơn nữa là ECD, để làm gì? Để bị nhốt trong cái phòng kính, như con khỉ tội nghiệp trong phòng thí nghiệm. Rồi phải coi một đống người, như trông trẻ, rồi dọn dẹp drama hoặc tạo thêm drama.

Ham làm chứ hổng ham ngồi coi.

Nếu phải form một team, tui sẽ chọn vừa đủ xài, một team nhỏ-gọn, ít người nhất có thể, dù hơi thiếu người cũng Ok. Quan trọng hơn, những người trong team đó phải có chemistry với nhau, hoặc ít nhất, là với tui. Làm creative thì sức mạnh là idea, chứ không phải lấy thịt đè người như mấy băng đảng.

Cũng không cần một đội hình siêu sao, ba cái sao xẹt thì chỉ thêm drama. Anh giỏi thế nào, hay thắng giải gì trong quá khứ kệ anh, anh nghĩ ra được gì, lúc-này và sắp-tới mới quan trọng.

Oải nhất là mấy lúc hội họp internal, thực làm chỉ có dăm ba người, lúc họp xuất hiện đâu ra rồng rắn ngồi chật chội cả phòng, thở nhẹ cũng phả vào mặt nhau…

Vài người key họp với nhau, hoặc group chat, viber, align mọi thứ, rồi phổ biến với đội mình là đủ. Vừa nhẹ nhàng vừa thân tình – nói như kiểu bác Phan Văn Trường.

Group chat cũng vài người key thôi, invite rồng rắn vô chỉ seen chứ không đóng góp gì thì cũng y như cái phòng họp chật kín người.

Sài Gòn, An Phú, NYF 2.10.2019

Ủa sao biết được?

Làm sao biết được team thắng pitch sẽ tiếp tục theo project của bạn cho đến cuối hay không?

Sao mà biết được, nếu agency không muốn cho bạn biết.

Một trong những bí mật, dirty one, là team pitch thương là một team ‘xịn’. Có khi là những freelance senior creative, kinh nghiệm chinh chiến, ngón nghề đầy mình, nếu team này làm tiếp với bạn cho đến hết project, chắc sẽ không có những tình cảnh dở khóc dở cười rồi.

Có thể, chỉ là có thể không phải tất cả agency đều vận hành theo cách này: pitch càng nhiều càng tốt, thắng càng nhiều càng tốt, chạy số đã rồi … tính sau. Tính sau là thả cho lính tự bơi với project, tự sinh tự diệt. Không chịu được thì nghỉ, kiếm người khác đắp vào chạy tiếp.

Team junior không có lỗi, team đi pitch hay freelancer không có lỗi, client cũng không có lỗi. Kẻ có lỗi chính là các leader vô tình hay cố ý vận hành theo cách này.

Tụi tui chưa bao giờ muốn giống vậy.

Sài Gòn, Đa Kao, NYF, 2.10.2019

Chán hả? ok mà.

aurelia+lange-deep.jpg

illustration by Aurelia Lange

Thế giới được xây dựng trên những nghịch lý, và con người là một loại nghịch lý phức tạp. Người ta càng được kết nối thì người ta càng cảm thấy cô đơn nguội lạnh, người ta càng được trao cho nhiều lựa chọn thì lựa chọn càng khó khăn. Càng được trao những công cụ được hứa hẹn rằng sẽ làm cho cuộc sống dễ dàng hơn, người ta lại càng thấy khó sống hơn…

Những người làm sáng tạo, là những người sống với những nỗi đau. Không phải thể xác, mà là tinh thần, họ được thiên phú về khả năng nhìn thấy, nhạy cảm với các vấn đề, đa phần là của người khác, và phần lớn thời gian họ tìm cách giải quyết những vấn đề đó.  Nói tới đây, thấy chẳng phải khả năng thiên phú thiên bẩm mẹ gì, bị nguyền rủa thì có.

Như một mảnh dằm nằm trong thịt, chừng nào chưa lấy được ra, người đó sẽ còn khó chịu. Có những vấn đề, họ được trả tiền để giải quyết rồi cũng xong, có những vấn đề lớn hơn như vấn đề xã hội, môi trường, những vấn đề với bản thân creative, về các mối quan hệ, danh tiếng, mặt mũi, niềm tin… những vấn đề nan giải, không dễ giải quyết, nó cứ nằm đó, hàng chục, hàng trăm mảnh dằm nằm đó, nỗi đau vẫn cứ hành hạ, dai dẳng. Một số có thể deal với nỗi đau bằng cách lờ chúng đi, hoặc tìm một nỗi đau khác dễ xoa dịu hơn để đánh lạc hướng nỗi đau lớn hơn. Một số thì biến thành đám mèo khó ở, grumpy với cuộc đời, một số sống mòn lay lất chờ ngày giải nghệ.

Chúng ta bất hạnh hơn chúng ta tưởng, và cũng quyền lực hơn chúng ta tưởng. Và đến một ngày nào đó, nếu cảm thấy chán nản, thì cũng chẳng sao. Chán đi, nản đi, bỏ mẹ hết đi, nghỉ làm cũng được, bỏ nghề luôn cũng được, fine mà. Ờ, nhưng mà nên saving trước một khoản nhỏ, để có gì bỏ bụng tập trung chán đời.

Thực tình thì không có ‘thần dược’ nào vực dậy creative vừa dễ vừa nhanh.

Nếu có thì đó là một lời khen. Khen đàng hoàng, chân thành và đúng lúc, không phải kiểu thảo mai la hán quả xã giao xã hội. Một phần thưởng, bất cứ gì, hay chỉ một vài dòng nhỏ xíu trong mẩu tin tán dương thành qủa lao động cũng đủ cứu một đời người. Và đặc biệt là ai khen rất quan trọng. Càng senior, càng có uy tín thì compliment càng hiệu quả, thú vị là ở chỗ đó.

Dặn lại nè: đừng ráng khen, khen bậy bạ, khen cho có là chết mẹ đó, cũng thích ngắm mai nhưng hổng ngu đâu. Thà cứ để chán đời vậy đi, từ từ rồi sẽ qua, không qua thì thôi, cũng được, coi như nghiệp sáng tạo đã hết duyên.

Ủa, mà hết được sao ta?

NYF, Đa Kao, Sài Gòn – 8.9.19

 

The ad has evolved

Screen Shot 2019-04-25 at 10.51.41 AM.png

Heard the news from a friend. The 6s serie ad for OMO has been shortlisted in APAC Effie Awards this year. What a good news.

The ads through time are shorter and shorter, the viewer’s mind have to cop with the flood of information, faster consumption, faster decoding. The brands trying best to get in to viewer’s mind, to enhance brand love, to tell them buy a thing.

The technology has evolved, the lifestyle has evolved, and the human’s mind itself has been evolved too. To me, each ad is an experiment, a test.

The question which always stuck on my mind is – Are human burden themselves with things they created in order to make their life easier?

I do not know.

But the answer is interesting.

Đừng có sợ, ai mà chẳng lo.

Có những chuyện tui tận mắt chứng kiến, có chuyện thì nghe kể lại, mà đại khái mô-típ cũng hao hao như nhau.

Một bạn art náo đó không muốn nghỉ việc, nhưng cuối cùng do áp lực thúc ép quở trách của CD – sếp trực tiếp, đã dứt áo ra đi. Và giờ đã mở business riêng được vài năm, gặt hái thành công. Chắc cũng có happy, mà nhiều không thì không biết, tại cũng ít nói chuyện.

Một bạn art khác, khi cơ hội gõ cửa, gật đầu cái rụp, xách vali sang nước khác làm việc mà trong khi hầu như chưa từng sống riêng khỏi gia đình ngày nào. Nhìn lại cũng đã được gần năm. Môi trường cạnh tranh, nhưng được cái làm thứ mình thích làm, tối đến lót tót ra siêu thị ngắm bao bì. Happy, happy.

Một bạn copy khác, dứt khỏi agency, dấn thân vào con đường lang thang. Promote bản thân, viết blog, gặp gỡ nhiều người, va vấp với những project chưa bao giờ làm. Sợ hãi xen lẫn háo hức, rồi trở lại làm ở agency, nhưng với vị thế khác – một freelancer. Happy, happy.

Một bạn designer, học xong đại học, chưa bao giờ đi làm, mê chụp ảnh, xách máy đi chụp dạo freelance. Rồi giờ mở công ty production, tìm được người yêu, giờ mở thêm công ty nữa. Happy, happy.

Một bạn hoạ sĩ, chán vẽ gia công cho công ty nước ngoài, xách sổ sketch, bàn vẽ wacom đi làm thời vụ cho các agency. Rồi tụ họp đồ đệ, dựng cờ mở studio. Năm nay kỉ niệm 5-6 năm thành lập thì phải.

Còn nhiều, nhiều chuyện như vầy lắm.

Người ta hay nói ‘Quitter never win’. Tui thì thấy ‘they do win, differently’.

Bữa có dịp đi ăn trưa với vợ chồng cô chủ CG house nọ. Cổ nói, lúc mới bắt đầu, tụi tao ráng nghĩ positive, vì ngày mai, chuyện tương lai ai biết được. Cái gì tới thì mình tìm cách solve. Khách làm hôm nay, hi hi ha ha đó, rồi ai biết project sau có còn làm với nhau nữa không. Thôi thì cứ làm thiệt tốt đi, tính từng cái một thôi.

Tui ưng điểm này, suy nghĩ tích cực và nên lợi dụng nỗi sợ.

Sợ mất khách hàng, sợ nhân viên nghỉ việc, sợ thất nghiệp, sợ gia đình lo, sợ cho tương lai ngày mai không có ai nhận, sợ không có tiền, sợ bệnh hoạn, sợ đột tử, sợ người khác nghĩ sao về mình, sợ bị già, sợ bị đào thải… Nhiều lắm, nhiều lắm.

Vấn đề là dùng nỗi sợ thế nào để thúc mình đi tới, như gió đẩy diều lên. Và cứ yên tâm, sẽ không bao giờ hết sợ. Nhưng đến một lúc nào đó, nỗi sợ cũ thì vẫn sẽ ở đó, nhưng được cái ngoan ngoãn hơn, dễ bảo hơn, rồi nỗi sợ mới sẽ lại tới.

Đừng có lo, ai mà chẳng sợ.

Về nhà lúc trời còn sáng

Cảm giác ra khỏi công ty, về nhà lúc trời còn sáng nó như thế nào? Tuyệt vời, cảm giác hôm nay rất productive. Lần cuối mình ra khỏi công ty về nhà lúc 3 giờ chiều là khi nào? Hôm bữa, hôm trước có khi là hôm nay.

Ngộ cái, việc cũng nhiêu đó, trong ngày cũng bấy nhiêu đó giờ, mà hồi trước cứ  vật vã vật vờ mãi đến tối khuya, cớ là làm sao? Có phải ở lâu trong công ty là làm được nhiều việc không? Câu này, tui không tiện trả lời, vì còn nhiều bạn bè, đồng nghiệp còn nghĩ là phải.

Hỏi vậy không có nghĩa là không có những ngày tui sấp mặt đến tối mịt, tới sáng luôn, nhưng không đều đặn ngày-nào-cũng-vậy. Và nếu sấp mặt cũng thấy chính đáng, chạy deadline, production hoặc đúng project tui thích, vì đúng crew, đúng team tui thích làm chung, đúng việc tui muốn làm, quên luôn giờ giấc là bình thường mà.

Tới năm thứ ba lang thang, tui nghĩ tui có nhiều thời gian hơn cho những thứ khác ngoài công việc. Có người sẽ hỏi, ‘Ủa, vậy có nhiều tiền hơn không?’ – câu này, làm đi rồi tự trả lời, mỗi người sẽ có câu trả lời riêng của mình.

Nghĩ lại, thì những-thứ-khác đó, nó cũng là công việc. Có thể cuộc sống và công việc nó không thể cân bằng, vì nó là một, như đồng xu 2 mặt – tui lúc nào cũng thích hình ảnh ví von này.

Về nhà lúc trời còn sáng. Khi nào nữa?

Sài Gòn, 2:52 sáng*, mùng 10 Tết.

* ngủ sớm nên dậy sớm, lát ngủ tiếp..